በኢትዮጵያ የወጣቶች የአእምሮ ጤና እና የሱሰኝነት ትስስር፡ ተግዳሮቶችና የመፍትሄ አቅጣጫዎች

ሚያዚያ 21/ 2018 ዓም አዲስ አበባ ፥ ኢትዮጵያ MCDO

​በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚስተዋሉ ማህበራዊ እና ጤና ነክ ጉዳዮች መካከል የሱሰኝነት (Substance Abuse) እና የአእምሮ ጤና ችግሮች መጠላለፍ በግንባር ቀደምትነት ይጠቀሳል። በተለይም አምራች የሆነው የወጣቱ ክፍል የዚህ ችግር ዋነኛ ተጠቂ መሆኑ ጉዳዩን አገራዊ ስጋት ያደርገዋል።

​በቅርቡ Frontiers in Psychiatry የተሰኘው ዓለም አቀፍ የሳይንስ መጽሔት ይፋ ያደረገው ጥናት፣ በሀገራችን ያለውን ነባራዊ ሁኔታና የወጣቶችን ስነ-ልቦናዊ ጫና በዝርዝር አመልክቷል።
​የሱሰኝነት እና የአእምሮ ጤና ትስስር
​

ጥናቱ እንደሚያሳየው፣ በተለያዩ ሱሶች ውስጥ መዘፈቅና የአእምሮ ጤና መታወክ የማይነጣጠሉ ነገሮች ናቸው። ወጣቶች በተለይ አልኮልን፣ ጫትንና የተለያዩ አደንዛዥ እጾችን አዘውትረው መጠቀም ሲጀምሩ፣ ለአእምሮ ህመሞች የመጋለጥ እድላቸው በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራል።
​ጭንቀት (Anxiety) እና ድብርት (Depression)፦ ሱሶች የአንጎልን ኬሚካላዊ ሚዛን በማዛባት ለከፍተኛ ጭንቀትና ተስፋ መቁረጥ ይዳርጋሉ።
​የባህሪ ለውጥ፦ ሱሱ እየበረታ ሲሄድ ወጣቶች ከማህበረሰቡ የመገለል፣ የስራ ወይም የትምህርት ተነሳሽነት የማጣት እና ለራስ ያላቸው ግምት የመቀነስ ሁኔታ ይታይባቸዋል።
​

ለችግሩ መባባስ መንስኤ የሚሆኑ ጉዳዮች

​ጥናቱ ወጣቶች ወደነዚህ ችግሮች እንዲገቡ የሚያደርጓቸውን ስር የሰደዱ ምክንያቶች በሦስት ዋና ዋና ክፍሎች ይከፍላቸዋል፦
​ባዮሎጂያዊ እና የቤተሰብ ታሪክ፦ በቤተሰብ ውስጥ የሱስ ወይም የአእምሮ ጤና ችግር ያለባቸው ወጣቶች ለተመሳሳይ ችግር የመጋለጥ እድላቸው የሰፋ ነው።
​

ማህበራዊ ቀውሶች፦ በሀገር ውስጥ የሚከሰቱ አለመረጋጋቶች፣ መፈናቀሎች እና የማህበራዊ ትስስር መላላት ወጣቶች መጽናኛን በሱሶች ውስጥ እንዲፈልጉ ይገፋፋቸዋል።
​የኢኮኖሚ ጫናዎች፦ ስራ አጥነት እና የወደፊት ተስፋን የሚጋርዱ የኑሮ ውድነቶች ወጣቶችን ለከፍተኛ ስነ-ልቦናዊ ቀውስ (Stress) ይዳርጓቸዋል።
​የሚመከሩ የመፍትሄ እርምጃዎች
​ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታት የተቀናጀ ስራ እንደሚያስፈልግ የዘርፉ ባለሙያዎችና የጥናቱ ውጤት ይጠቁማሉ፦
​ተደራሽ የሆነ የምክር አገልግሎት፦ በየጤና ተቋማቱ እና በትምህርት ቤቶች ውስጥ የአእምሮ ጤና አገልግሎት እና የሱስ ማገገሚያ የምክር መስጫ ማዕከላት በስፋት ሊቋቋሙ ይገባል።
​የግንዛቤ ማስጨበጫ ስራዎች፦ ህብረተሰቡ የአእምሮ ጤናን እንደ ማንኛውም አካላዊ ጤና እንዲመለከተውና ተጠቂዎችን ከመኮነን ይልቅ እንዲደግፍ የሚያስችሉ የግንዛቤ ስራዎች ያስፈልጋሉ።
​ፖሊሲ እና ቁጥጥር፦ አደንዛዥ እጾች በወጣቶች እጅ በቀላሉ የማይገቡበት የቁጥጥር ስርአት መዘርጋት እና በወጣቶች ልማት ላይ ያተኮሩ አገራዊ ፖሊሲዎችን ማጠናከር።
​

ማጠቃለያ

​ድርጅታችን መቋሚያ የማህበረሰብ ልማት ድርጅት (MCDO) የወጣቶች የአእምሮ ጤና መጠበቅ የአንድ ሀገር እድገት መሰረት ነው ብሎ ያምናል። በመሆኑም ሱሰኝነትን መከላከልና የአእምሮ ጤና ግንዛቤን ማሳደግ ከጤና ባለሙያዎች አልፎ የቤተሰብ፣ የሀይማኖት ተቋማት እና የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች የጋራ ሃላፊነት ነው።

ሃገር ማለት ሰው ነው!
​ምንጭ፦ Frontiers in Psychiatry (2023 Study on Mental Health and Substance Use in Ethiopia)

Elias Kalayu