አዲስ አባባ ፡ ኢትየጵያ ፡ ሚያዚያ 17/2018ዓ.ም MCDO
በአሁኑ ወቅት የአልኮል መጠጥ አጠቃቀምና ተያያዥ የሆኑ የጤና ችግሮች በዓለም አቀፍ ደረጃ ለብዙዎች ስጋት እየሆኑ መጥተዋል። የአለም ጤና ድርጅት (WHO) በቅርቡ ባወጣው መረጃ መሰረት፣ አልኮል ከአካላዊ ጉዳት ባለፈ በአእምሮ ጤና ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ከሚያሳድሩ ዋነኛ መንስኤዎች አንዱ ነው።
1. አልኮል በአእምሮ ላይ ያለው ሳይንሳዊ ተጽዕኖ
አልኮል በአእምሮ ውስጥ የሚገኙትን መረጃ አስተላላፊ ኬሚካሎችን (Neurotransmitters) ሚዛን ያዛባል። ምንም እንኳን ብዙ ሰዎች ለጊዜያዊ መዝናናት ቢጠቀሙበትም፣ በሳይንሳዊው ዓለም ግን አልኮል “Depressant” ወይም አእምሮን የሚያዘገይ ንጥረ ነገር ተብሎ ይመደባል።
- የጭንቀትና የድብርት መጨመር፦ አልኮል በአእምሮ ውስጥ ያለውን የሴሮቶኒን (Serotonin) መጠን በማዛባት ለከፍተኛ ድብርት እና ለጭንቀት ያጋልጣል።
- የውሳኔ አሰጣጥ መዳከም፦ የአእምሮአችን የፊት ክፍል (Prefrontal Cortex) ለምክንያታዊ ውሳኔዎች ተጠያቂ ነው። አልኮል ይህንን ክፍል በማዳከም ሰዎች ራሳቸውን መቆጣጠር እንዲሳናቸው ያደርጋል።
2. የአለም ጤና ድርጅት (WHO) ምን ይላል?
እንደ WHO Global Status Report መረጃ፣ የአልኮል አጠቃቀም ከ200 በላይ ለሚሆኑ የጤና ችግሮች መንስኤ ነው። ድርጅቱ “SAFER” የተባለውን ስትራቴጂ በመቅረጽ፣ አገራትና ማህበረሰቦች የአልኮል ጉዳትን እንዲቀንሱ ሳይንሳዊ መመሪያዎችን አስቀምጧል።
ዋነኛ የጥናቱ ግኝቶች፦
- በየዓመቱ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች ከአልኮል ጋር በተያያዘ የጤና ችግር ህይወታቸውን ያጣሉ።
- ከመጠን ያለፈ መጠጥ ለተላላፊ ላልሆኑ በሽታዎች (እንደ ካንሰር እና የልብ ህመም) ዋነኛ ተጋላጭ ያደርጋል።
- በወጣቶች ላይ የሚደርሰው የአእምሮ እድገት መስተጓጎል ከአልኮል አጠቃቀም ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት አለው።
3. የማገገም እና የለውጥ እርምጃዎች
ከሱስ ለመውጣት እና የአእምሮ ጤናን ለመመለስ በማስረጃ የተደገፉ (Evidence-based) ተግባራትን መከተል ወሳኝ ነው።
- ሳይኮ-ሶሻል ድጋፍ (Psychosocial Support)፦ በቡድን የሚደረጉ የውይይት መድረኮች እና የባለሙያ ምክር የማገገም እድልን በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራሉ።
- የአኗኗር ዘይቤ ለውጥ፦ በቂ እንቅልፍ፣ የተመጣጠነ ምግብ እና አካላዊ እንቅስቃሴ የአእምሮ ኬሚካሎች ወደ ቀድሞ ጤናማ ሁኔታቸው እንዲመለሱ ይረዳሉ።
- የማህበረሰብ ተሳትፎ፦ ሱስን ለመከላከል የግለሰብ ጥረት ብቻ ሳይሆን የማህበረሰቡ ድጋፍ እና ግንዛቤ ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ።
ማጠቃለያ
የአልኮል ሱስን መከላከልና መቆጣጠር የሚቻለው በሳይንሳዊ መረጃዎች ላይ የተመሰረተ ግንዛቤ ሲኖረን ነው። እኛም ይህንን መረጃ መሠረት በማድረግ ማህበረሰባችንን ከሱስ ነፃ ለማድረግና የተሻለ የአእምሮ ጤና እንዲገነባ በትጋት እየሰራን እንገኛለን።
ምንጭ (Reference):
- World Health Organization (WHO) – Global Status Report on Alcohol and Health.
- WHO Fact Sheets on Alcohol and Mental Health.
- The SAFER Technical Package to prevent and reduce alcohol-related harms.
ለበለጠ መረጃ እና ለምክር አገልግሎት ያግኙን፦
Elias Kalayu