ሚያዚያ 16 / 2018 ዓ.ም አዲስ አባባ MCDO
በአሁኑ ወቅት ማህበራዊ ሚዲያ ለወጣቶች የዕለት ተዕለት ሕይወት ዋነኛ አካል ሆኗል። ይሁን እንጂ ይህ የቴክኖሎጂ ውጤት ካለው ጠቀሜታ ባሻገር፣ ባልተመጣጠነ አጠቃቀም ምክንያት በአእምሮ እድገትና በጤና ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል። ጥናቶች እንደሚያመለክቱት በተለይም የጉርምስና ዕድሜ ላይ ያሉ ወጣቶች ለዚህ ተጽዕኖ ይበልጥ ተጋላጭ ናቸው።
⚠️ ዋና ዋናዎቹ ስጋቶችና ሳይንሳዊ መነሻዎቻቸው
1. ታሪክ እድገትና ምልክት ሥርአት (Prefrontal Cortex) የሰው ልጅ አንጎል እስከ 25 ዓመት ዕድሜ ድረስ እድገቱን አይጨርስም። በተለይም ውሳኔ ያለበት መገኘት እና ስሜትን የመከታተል ታሪክ Prefrontal Cortex የተባለው ታሪክ ክፍል ገና በሂደት ላይ ያለ፣ ማህበራዊ ሚዲያ የሚፈጥረው ከፍተኛ የዶፓሚን (ዶፓሚን) መልእክት ወጣቶች በቀላሉ ሱስ ውስጥ እንዲገቡና እንዲገቡ (ጭንቀት) እንዲህ ያደርጋቸዋል
2. የሰው ሰራሽ ማንነትና በራስ የመተማመን መንፈስ መላላት ማህበራዊ ሚዲያ የሰዎችን “ፍጹም” መስለው የሚቀርቡ ምስሎችና ኑሮዎች ብቻ የሚታዩበት መድረክ ነው። ወጣቶች የራሳቸውን እውነተኛ ሕይወት በስክሪን ላይ ከሚመለከቱት የተጋነነ ምስል ጋር በማነፃፀር “Social Comparison” ለተባለ የስነ-ልቦና ቀውስ ይጋለጣሉ። ይህም በራስ የመተማመን ስሜትን በመሸርሸር ለድብርት (Depression) መንስኤ ይሆናል።
3. የእንቅልፍ መዛባትና የአእምሮ ዝግመት ከመተኛታቸው በፊት ስክሪን የሚመለከቱ ወጣቶች ከዲጂታል መሣሪያዎች በሚወጣው ሰማያዊ ብርሃን (Blue Light) ምክንያት ሜላቶኒን የተባለው የእንቅልፍ ሆርሞን እንዳይመነጭ ይከላከላል። የአሜሪካ የሥነ-ልቦና ማህበር (APA) እንደሚያስረዳው፣ የእንቅልፍ እጥረት በትምህርት አቀባበል፣ በስሜት መረጋጋትና በአጠቃላይ በአእምሮ ጤና ላይ ቀጥተኛና አሉታዊ ተጽዕኖ አለው።
🛡️ የመፍትሄ አቅጣጫዎች፡ ትውልዱን ለማዳን ምን ይደረግ?
ለችግሩ መፍትሄ ለማምጣት የሁሉንም ባለድርሻ አካላት የተቀናጀ ጥረት ይጠይቃል፦
- ለወጣቶች – ሚዛናዊ አጠቃቀምን መልመድ፡ ማህበራዊ ሚዲያን ለዕውቀትና ለግንኙነት ብቻ መጠቀም። በየቀኑ ከዲጂታል ዓለም ወጥቶ በአካላዊ እንቅስቃሴዎችና በማህበራዊ ግንኙነቶች ላይ ጊዜ ማሳለፍ (Digital Detox)።
- ለወላጆች – ንቁ ክትትልና ግልጽ ውይይት፡ ወላጆች ልጆቻቸው በኢንተርኔት ምን እንደሚመለከቱ ማወቅና የሰዓት ገደብ ማበጀት አለባቸው። ከቁጥጥር ባለፈ ስለ ሚዲያ አጠቃቀም ደህንነትና ስለ አእምሮ ጤና ከልጆቻቸው ጋር ግልጽ ውይይት ማድረግ ወሳኝ ነው።
- ለትምህርት ቤቶች – የግንዛቤ ማዕከል መሆን፡ የትምህርት ተቋማት ከመደበኛው ትምህርት ጎን ለጎን ስለ “ዲጂታል ስነ-ምግባር” (Digital Literacy) ግንዛቤ መፍጠር አለባቸው። ወጣቶች በመረጃዎች መካከል ትክክለኛውንና ጎጂውን ለይተው እንዲመርጡ ማስተማር ይገባል።
ማጠቃለያ ሀገር ማለት ሰው ነው፤ ሰው ማለት ደግሞ በአእምሮውና በአንጎሉ ጤናማነት የሚለካ ፍጥረት ነው። የነገዋን ኢትዮጵያ የሚረከበው ወጣት ጤናማና ባለራዕይ እንዲሆን፣ ዛሬውኑ የአእምሮ ጤናውን በመጠበቅ ረገድ የበኩላችንን እንወጣ።
ምንጭ፡ የአሜሪካ የሥነ-ልቦና ማህበር (APA) እና የቅርብ ጊዜ የኒውሮ-ሳይንስ ምርምሮች።
#መቋሚያ #አንጎል #ወጣቶች #ማህበራዊሚዲያ #ለተሻለ ነገ #Ethiopia #የአእምሮ ጤና አጠባበቅ #ሃገርማለትሰው
Elias Kalayu